CSRD ve CSDDD’de Yeni Dönem: Omnibus I Düzenlemeleri Onaylandı

Avrupa Birliği düzeyinde sürdürülebilirlik raporlama ve durum tespiti yükümlülükleri, şirketlerin çevresel ve sosyal etkilerinin şeffaflığının artırılması açısından kritik bir rol üstlenmektedir. Bu bağlamda, Avrupa Komisyonu 26 Şubat 2025 tarihinde Omnibus I adlı paket teklifini yayınlamıştır; bu teklif, CSRD, AB Taksonomi Regülasyonu ve CSDDD’nin kapsama alanı, uygulama zamanlaması ve raporlama içeriğiyle ilgili değişiklikleri içermektedir.

Nisan 2025’te hem Avrupa Parlamentosu hem de Avrupa Birliği Konseyi “zamanı durduran” (stop-the-clock) düzeltmeleri onaylayarak, bazı yükümlülüklerin uygulama tarihlerini ertelemiştir.

13 Ekim 2025 tarihinde ise Parlamento’nun Hukuk İşleri Komisyonu (JURI), şirketlerin sürdürülebilirlik raporlaması ve özen yükümlülüklerini sadeleştirmeye yönelik yeni yasa paketini onaylamıştır.

Raporlama Yükümlülüklerinde Öne Çıkan Değişiklikler

a) Kapsam Eşiklerinde Yeniden Tanımlama

Yeni taslağa göre, sürdürülebilirlik raporlama yükümlülüğüne tabi olacak şirket sayısı önemli ölçüde azaltılmaktadır. Örneğin, yalnızca 1.000’den fazla çalışanı ve net yıllık cirosu 450 milyon Euro’yu aşan şirketler bu yükümlülüğe tabi olacaktır.
Bu eşiklerin altında kalan şirketler için raporlama zorunluluğu ortadan kalkarken, bunlar gönüllü olarak raporlama yapabileceklerdir.

b) Raporlama İçeriği ve Sürecin Sadeleştirilmesi

Taslakta, sektör-özel raporlama yükümlülüklerinin isteğe bağlı hâle getirilmesi, odak noktalarının nicel verilere kaydırılması ve şirketlerin karşılaştığı idari yüklerin azaltılması yer almaktadır.
Ayrıca, şirketlerin şablonlara, kılavuzlara ve raporlama gerekliliklerine ücretsiz erişimini sağlayacak bir dijital “tek durak” portalının kurulması öngörülmektedir.

3. Özen Gösterme (Due Diligence) Yükümlülüklerinde Temel Gelişmeler

a) Kapsamın Sınırlandırılması

CSDDD kapsamında yer alacak şirketler için yeni eşikler belirlenmiştir; örneğin çalışan sayısı 5.000’in üzerinde ve yıllık net cirosu 1,5 milyar Euro’yu aşan AB şirketleri ile eşdeğer cirosu olan AB dışı şirketler bu yükümlülüğe tabi olacaktır.

b) Risk Bazlı Yaklaşım

Şirketlerin tedarik zincirinden genel bilgi toplamak yerine, yalnızca olumsuz etkinin olasılığının bulunduğu durumlarda bilgi talep etmesi esas alınmaktadır. Kapsam dışındaki şirketlerden ise bu tür talepler sadece “son çare” olarak kabul edilecektir.

c) Geçiş Planları ve Uyumluluk

Şirketlerin, sürdürülebilir ekonomiye ve Paris Anlaşması hedeflerine uygun geçiş planları hazırlamaları beklenecektir.

d) AB Düzeyinde Hukuki Sorumluluk Getirilmemesi

Ulusal yasal düzeyde zararlardan sorumluluk devam ederken, AB düzeyinde ortak bir hukuki sorumluluk rejimi öngörülmemektedir. Uygunsuzluk halinde şirketlerin küresel cirosunun %5’i kadar para cezasına muhatap olabileceği belirtilmiştir.

4. Kurumsal Perspektiften Değerlendirme

● Kuruluşlar için öncelikli adım, kendi faaliyetlerinin belirtilen eşikler kapsamında olup olmadığını hemen değerlendirmek olmalıdır.

● Sürdürülebilirlik raporlama süreçleri ve dahili yönetim mekanizmaları, sadeleştirilmiş içerik ve dijital portal türünde desteklerle uyumlu hâle getirilebilir.

● Tedarik zinciri risk değerlendirmesi, özen yükümlülüklerine hazırlık kapsamında stratejik önem taşımalıdır; özellikle büyük ölçekli şirketlerde.

● Bu düzenlemeler, yalnızca uyum yükümlülüğünü değil, aynı zamanda rekabet avantajı ve kurumsal itibar açısından fırsat anlamına da gelebilir: Sürdürülebilirlik stratejileri erken dönemde entegre edilen şirketler daha güçlü bir konumda olacaktır.

Omnibus I paketi kapsamında yapılan düzenlemeler, sürdürülebilirlik yükümlülüklerinin kapsamını daraltma ve uygulama süreçlerini sadeleştirme yönünde güçlü sinyaller taşımaktadır. Ancak bu, sürdürülebilirlik ya da şeffaflık önceliklerinin önemli olmadığı anlamına gelmemelidir. Kurumsal ölçekte değerlendirildiğinde, bu süreç yatırımcı beklentileri, piyasa rekabeti ve paydaş baskıları açısından önemli bir hazırlık fırsatı sunmaktadır. Şirketlerin sürdürülebilirlik stratejilerini gözden geçirmesi, raporlama ve yönetim sistemlerini güncellemesi ve değişime proaktif yaklaşması önerilir.

Not: Bu makale, genel bilgilendirilmesi amacıyla hazırlanmıştır; ve hukuki danışmanlık yerine geçmez Kapsamlı bir kaynak olma iddiası taşımaz ve yasal tavsiye olarak değerlendirilmemelidir.